Në gjuhën e përditshme, termi "gëlqere" i referohet gurit gëlqeror ose karbonatit të kalciumit (CaCO3), por në ndërtim ai tregon gëlqeren që përfitohet përmes pjekjes (gëlqere e pashuar, CaO). Gëlqerja e shuar ose e hidratuar Ca(OH)2 prodhohet nga reagimi i gëlqeres së pashuar me ujin dhe pikërisht në këtë formë ajo përdoret si lidhës në llaçe dhe suva. Nga ana tjetër, guri gëlqeror përdoret shpesh si material mbushës. Kur shuhet me ujë, formohet një material me konsistencë brumi (pastë gëlqereje ose suspension), i cili reagon me dioksidin e karbonit për të krijuar një strukturë të ngurtë dhe poroze. Meqenëse hidrati i kalciumit ngurtësohet në kontakt me dioksidin e karbonit të atmosferës, ai njihet si "gëlqere ajrore". Megjithatë, për elementet e ndërtimit që u nënshtrohen ekspozimit ose sforcimeve më të mëdha, rezistenca e kërkuar ndaj ujit dhe ngricës të cilën gëlqeret e pastra ajrore nuk e kanë mund të arrihet vetëm duke shtuar lidhës hidraulikë.
Përbërësit me aktivitet hidraulik latent janë materiale që nuk ngurtësohen duke reaguar vetëm me ujin, por kërkojnë shtimin e gëlqeres për të zhvilluar vetitë e tyre hidraulike. Ky efekt rrjedh nga tretshmëria e acidit silicik, i cili, kur përzihet me gëlqere, formon silikat kalciumi të patretshëm. Shfrytëzimi i këtyre proceseve në prodhimin e llaçeve dhe suvave sjell produkte që janë më të qëndrueshme dhe më rezistente ndaj agjentëve atmosferikë. Materiale të njohura me aktivitet hidraulik latent përfshijnë "tokën e Santorinit", "trasin" dhe tufin. Nga ana tjetër, "pluhuri i tullës" i pjekur në temperatura të ulëta është një material hidraulik artificial me një traditë të gjatë. Sot, materiale të tjera me aktivitet hidraulik latent si hiri fluturues ose skoriet e furrës së lartë, përdoren më gjerësisht dhe janë më ekonomike, megjithatë, ato nuk përdoren në restaurimin e ndërtesave të mbrojtura.
Tras
Trass-i është një mineral natyror me porozitet të lartë dhe me origjinë kryesisht vullkanike. Kur bluhet, ai shndërrohet në një pluhur shumë të imët që përdoret si agregat hidraulik. Në rajonet ku gjenden depozita vendase, trass-i haset në llaçe dhe suva të ndryshme historike. Si material me aktivitet hidraulik latent, ai ngurtësohet vetëm kur kombinohet me gëlqere ose çimento. Trass-i RÖFIX prodhohet nga sueviti bavarez(shkëmb vullkanik), i nxjerrë në rajonin e Danubit dhe karakterizohet nga një rritje e ngadaltë dhe e qëndrueshme e rezistencës mekanike, çka e bën atë veçanërisht të përshtatshëm për riprodhimin e recepturave tradicionale të suvasë dhe llaçit.
Gëlqere Hidraulike (HL sipas EN 459-1)
Gëlqerja hidraulike prodhohet duke përzier materiale të ndryshme të përftuara nga guri gëlqeror dhe mergeli, të cilat piqen në temperatura rreth 1000°C. Silikatet që formohen gjatë këtij procesi, duke reaguar me gëlqeren e lirë, krijojnë silikate kalciumi që nuk treten në ujë dhe i japin llaçit rezistencë ndaj ujit. Ndryshe nga çimentoja, llaçi hidraulik ruan porozitetin e tij natyral të lartë. Këto karakteristika e bëjnë këtë lidhës veçanërisht të përshtatshëm për zonat me klimë të lagësht. Në zonat me klimë të thatë mesdhetare, llaçi hidraulik mund të zëvendësojë pothuajse gjithmonë çimenton si lidhës për suvatimet.
Gëlqere Hidraulike Natyrale (NHL sipas EN 459-1)
Gëlqerja hidraulike klasifikohet si natyrale ose artificiale, në varësi të mënyrës së përftimit të lëndëve të para nga guri gëlqeror, pa përzierje ose nëpërmjet përzierjes artificiale. Kur guri gëlqeror i nxjerrë paraqet një raport optimal midis gëlqeres dhe margel, prej tij mund të prodhohet gëlqere hidraulike natyrale, një lëndë e parë që mundëson pjekje në temperaturë të qëndrueshme, më të ulët dhe më të butë sesa përzierjet konvencionale të materialeve të imta, duke shmangur formimin e fazave tipike çimentoze. Kjo veçori eliminon problemet e luhatjeve të lagështisë dhe siguron përfitime të qarta në punueshmëri, homogjenitet dhe rezistencë të suvave të prodhuara me këtë lidhës.
Suva hidraulike me gëlqere
Suvatimet me bazë gëlqereje po marrin gjithnjë e më shumë vlerësim, jo vetëm në restaurimin arkitektonik. Të njohura historikisht si “suvatime romake”, ato janë vlerësuar prej kohësh për cilësitë e shkëlqyera që u jep llaçi i pjekur në temperatura të ulëta. Sot, ne jemi të vetëdijshëm për avantazhet e gëlqeres hidraulike të përftuar natyrshëm në krahasim me përzierjet artificiale të gëlqeres hidraulike: suvatimet e prodhuara me këto gëlqere janë më të lakueshme dhe të punueshme, kanë një ngjyrë më të çelët, ngurtësohen më në mënyrë të barabartë dhe me më pak tkurrje, si dhe paraqesin vlera më të larta rezistence ndaj ngarkesës mekanike, ngricës dhe agjentëve atmosferikë.
Suva me bazë gëlqereje po rikthehet, veçanërisht në restaurimin e trashëgimisë arkitekturore.Formulat historike të suvasë me bazë gëlqereje janë rishikuar dhe rafinuar, duke rezultuar në produkte të përshtatshme si për restaurimin arkitektonik ashtu edhe për ndërtimin miqësor ndaj mjedisit. Përsosja e vazhdueshme e suvasë me bazë gëlqereje RÖFIX, tashmë e provuar gjatë viteve të përdorimit, e kombinuar me përvojën në terren dhe njohuritë e reja nga kërkimet shkencore, na ka lejuar të transformojmë një material ndërtimi shekullor në një sistem modern dhe të gjithanshëm suvatimi. Ky sistem kombinon në mënyrë të përkryer përfitimet e materialeve të para me cilësi të lartë dhe miqësore me mjedisin me punueshmërinë që plotëson kërkesat e kantiereve moderne të ndërtimit.
Gëlqeret hidraulike natyrale të përdorura si lidhës në suvatimet tona me bazë gëlqereje hidraulike, ndryshojnë nga varietetet artificiale për shkak të mungesës së çimentos ose aditivëve të trasit. Ato kanë një modul më të ulët elasticiteti, shfaqin më pak tkurrje gjatë ngurtësimit dhe ofrojnë aktivitet të lartë kapilar. Falë proceseve të specializuara të prodhimit, ne mund ta kontrollojmë më mirë fazën e ngurtësimit, duke parandaluar që materiali të bëhet tepër i ngurtë me kalimin e kohës. Për suvatimet në klasën Plc, rezistenca ndaj ngarkesës mekanike luhatet rreth 2 N, duke i bërë ato ideale si për fasadat historike të ndërtesave të vjetra ashtu edhe për muraturë të fortë në ndërtime miqësore me mjedisin.
Duke u bazuar në formulat e lashta të suvasë me gëlqere që kanë provuar të jenë të besueshme dhe të qëndrueshme gjatë shekujve, RÖFIX ka zhvilluar një sistem suvatimi bazuar në përdorimin e gëlqeres natyrale hidraulike si lidhës. Duke kombinuar përvojën e kaluar me teknologjinë moderne të përparuar, ne kemi krijuar suva të karakterizuara nga stabilitet i jashtëzakonshëm. Për më tepër, përdorimi i rërave të përzgjedhura posaçërisht dhe aditivëve ekskluzivisht natyralë, të lehtë përmirëson veprimin kapilar, duke siguruar si tharje të shpejtë të muraturës së suvatuar ashtu edhe një shtresë të butë dhe elastike të suvasë.
Në përputhje me kërkesat specifike për aplikime të ndryshme, vajrat mund të shtohen në suvanë me gëlqere hidraulike gjatë prodhimit në fabrikë për të përmirësuar vetitë e saj rezistente ndaj ujit, një teknikë e përdorur për shekuj me radhë në bojërat me bazë gëlqereje. Kjo qasje lejon një kontroll më të mirë të veprimit kapilar, parandalon infiltrimin e kripërave që mund të dëmtojnë substratin dhe ndihmon në menaxhimin e problemeve të lagështisë së thellë në elementët që janë vazhdimisht të ekspozuar ndaj kushteve të ashpra të motit, siç janë kullat e kambanave.
Për të përfituar plotësisht nga llaçi hidraulik me gëlqere, shtresa fillestare e bojës duhet të aplikohet gjithmonë duke përdorur RÖFIX CalceClima® Kalkfarbe. Kjo siguron që boja të lidhet kimikisht me llaçin për të krijuar një shtresë mbrojtëse shtesë rezistente ndaj kushteve atmosferike. Vetitë e shkëlqyera kapilare të suvasë mbeten të paprekura apo edhe përmirësohen falë reaksionit me bojën me bazë gëlqereje, ndërkohë që njëkohësisht sigurohet karbonizimi i nevojshëm i suvasë.
Falë lëndëve të para natyrore dhe përfshirjes së gëlqeres hidraulike natyrore të pjekur në temperatura të ulëta, suvaja me gëlqere hidraulike ka një gjurmë ekologjike pozitive, duke kontribuar kështu në mbrojtjen e mjedisit. Ajo nuk lëshon substanca të dëmshme në ajër, ndërsa avulli i ujit që çlirohet gjatë tharjes përthithet dhe transportohet shpejt drejt jashtëm. Si rrjedhojë, suvaja me gëlqere hidraulike krijon një klimë të brendshme më të shëndetshme dhe më të këndshme. Një produkt specifik për këtë përdorim është suvaja RÖFIX 696 ose RÖFIX CalceClima® Ambiente.
Kërkesa të veçanta
Suvatë moderne të restaurimit janë ideale për muraturat me lagështirë dhe përmbajtje të lartë kripërash. RÖFIX merr parasysh kërkesat specifike të ruajtjes së trashëgimisë.
Hidroizolim
Në zonën e xokolaturës kërkohen gjithmonë masa të veçanta hidroizolimi për të parandaluar defektet strukturore ose estetike. Kjo përbën gjithashtu një sfidë për restaurimin e monumenteve historike.
