Xokolatura në ndërtesat historike

Në një mur të jashtëm, xokolatura është pika më e ekspozuar ndaj ngarkesave mekanike dhe fizike, pasi pikërisht aty përqendrohet veprimi i kombinuar i lagështisë, kripërave të dëmshme, qarkullimit të mjeteve, si edhe ndikimeve fizike nga njerëzit, kafshët apo objekte të ndryshme. Për këtë arsye, pjesa e poshtme e ndërtesës duhet të mbrohet me kujdes maksimal, për shembull nga depërtimi i lagështisë që shkaktohet nga spërkatjet e ujit të shiut. Në përgjithësi, konsiderohet se zona më e ekspozuar ndaj spërkatjeve atmosferike është rreth 30 centimetra mbi nivelin e tokës.

Një faktor që shpesh shkakton ngjitjen kapilare të lagështisë në xokolaturë është mungesa e një ndarjeje horizontale të shtresës hidroizoluese. Në këto raste shfaqen dëmtime të njohura si shkëputje të suvasë, efloreshenca ose ndryshime kromatike. Sidomos në një ndërtesë historike, ngritja kapilare e lagështisë dëmton si suvanë, ashtu edhe muraturën, sepse bashkë me lagështinë ngrihen edhe kripëra të dëmshme, të cilat sulmojnë kimikisht strukturën. Për të parandaluar që ky proces të vazhdojë me kalimin e kohës, është e nevojshme të  “rehabilitohen” ose të “sanohen” muret në fjalë, duke përdorur metodën më të përshtatshme për ndërtesën që do të restaurohet dhe vetëm teknika të vërtetuara shkencërisht, efektiviteti konkret i të cilave është i njohur. Për këto ndërhyrje rehabilitimi ose dehumidifikimi, zakonisht bëhet një dallim midis:

Dehumidifikimi mekanik: Vendoset më pas një barrierë kundër lagështisë, për shembull duke futur pllaka çeliku ose duke prerë murin me sharrë me zinxhir apo sharrë diamanti.

Dehumidifikimi me injektim: Injektohen materiale të posaçme, me ose pa presion, në zonat poroze të murit. Për këtë qëllim përdoren materiale që mbyllin poret, i ngushtojnë ato ose i bëjnë hidrofobe, pra që nuk lejojnë depërtimin e ujit.

Dehumidifikimi elektrofizik: Në mur vendosen elektroda rezistente ndaj kripërave, nëpër të cilat kalon rrymë elektrike e vazhduar (DC). Në këtë mënyrë parandalohet vazhdimi i ngritjes së lagështisë në mur.

Pavarësisht metodës së përdorur për rehabilitimin e murit, ekziston një rregull i thjeshtuar sipas të cilit *brenda një muaji mund të thahet rreth 1–1,5 cm trashësi muri. Kjo do të thotë se procesi i tharjes nuk duhet penguar dhe, në të gjitha rastet, rekomandohet të aplikohet edhe një suva restauruese/sanuese si masë shtesë mbrojtëse.

E rëndësishme

Deumidifikimi i muraturës së prekur nga lagështia nuk duhet të suvatohet, pasi nëse suvaja, në momentin e aplikimit, bie në kontakt me një lagështi të tepërt, zvogëlohet jetëgjatësia e saj. Për këto raste, RÖFIX rekomandon produktin CavaStop, një mikro-koncentrat silikoni me të cilin kryhet një hidroizolim horizontal përpara se të kalohet në ndërhyrjet e rehabilitimit. Është një produkt që përmban rrëshira hidrofobe me elasticitet të përhershëm në solucion, i përdorshëm në të gjitha llojet e muraturave dhe që injektohet përmes vrimave të pjerrëta të realizuara në mur. Produkti izolon kapilarët dhe zgavrat e poreve duke i bërë hidrofobe dhe duke krijuar një barrierë kapilare që mbetet elastike me kalimin e kohës. Megjithatë, ky trajtim nuk është efektiv nëse lagështia depërton nga anët, për shembull në bodrume me mure në kontakt me tokën. Në këto raste duhet të vendoset një barrierë vertikale. Për të shmangur dëmtime të këtij lloji në të ardhmen, është gjithmonë e këshillueshme t’i drejtoheni një eksperti për të kryer një deumidifikim rrënjësor të muraturës në fjalë.

Në pjesën e bazamentit të një ndërtese nevojiten gjithmonë ndërhyrje specifike për mbrojtjen nga lagështia, për të shmangur dëmtimet fizike ose estetike në vitet në vijim. Suvatë e përdorura duhet të jenë mjaftueshëm të qëndrueshme, rezistente ndaj ujit dhe ndaj efekteve të kombinuara të lagështisë, ngricës dhe sforcimeve mekanike. Falë vetive të tyre specifike, suvatë e restaurimit janë rezistente ndaj ngricës dhe për këtë arsye janë të përshtatshme edhe për bazamentet. Elementet metalike të bazamentit gjithashtu sigurojnë një lidhje të pastër dhe të qëndrueshme me tokën përreth, ato nuk krijojnë ura termike, pasi metali nuk ngjitet drejtpërdrejt në mur dhe nuk kërkon elemente shtrënguese mekanike. Këta elemente prej llamarine mundësojnë rivendosjen e lehtë të cilësisë së lidhjes me tokën, madje edhe në një fazë të mëvonshme pasi të jetë trajtuar muri i lagësht. Një zgjidhje e përshtatshme për këto kërkesa është përdorimi i suvasë izoluese, e cila mundëson gjithashtu nivelimin e parregullsive të sipërfaqes bazë.